O badaniach klinicznych - czym są i jak działają?

Badania kliniczne – informacje dla pacjenta

Badania kliniczne to ściśle kontrolowane badania naukowe prowadzone z udziałem ludzi w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności nowych leków, wyrobów medycznych oraz metod leczenia.


Czym są badania kliniczne?

Zanim nowa substancja lub technologia medyczna trafi do pacjentów, musi przejść wieloletni proces oceny. W pierwszej kolejności sprawdzane jest bezpieczeństwo, a następnie skuteczność działania w leczeniu konkretnej choroby.

Badania kliniczne stanowią podstawę rozwoju współczesnej medycyny. Każdy lek dostępny dziś w aptece został wcześniej przebadany w badaniach klinicznych.

Czym badanie kliniczne nie jest?

  • nie jest eksperymentem prowadzonym bez nadzoru;
  • nie odbywa się poza systemem ochrony zdrowia;
  • nie jest działaniem pozbawionym regulacji prawnych.

Badania kliniczne prowadzone są według przepisów prawa oraz międzynarodowych standardów etycznych.


Dlaczego badania kliniczne są potrzebne?

Bez badań klinicznych nie byłoby postępu w medycynie. To właśnie dzięki nim opracowano setki nowych leków, szczepionek i terapii, które umożliwiają skuteczniejsze leczenie wielu chorób.

Bezpieczeństwo

potwierdzenie, że terapia może być stosowana u ludzi i w jakiej dawce;

Skuteczność

ocena, czy nowa metoda leczenia działa w określonej chorobie;

Monitorowanie

wykrywanie działań niepożądanych i analiza ich częstości w badanej grupie.


Jak regulowane są badania kliniczne w Polsce?

Badania kliniczne prowadzone są zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Klinicznej (GCP – Good Clinical Practice) oraz przepisami prawa krajowego i europejskiego. Najważniejszą zasadą jest to, że dobro, prawa i bezpieczeństwo pacjenta są nadrzędne wobec interesu nauki lub społeczeństwa.

  • Komisja Bioetyczna – ocenia etyczność badania i relację korzyści do ryzyka;
  • Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych – wydaje pozwolenie na prowadzenie badania klinicznego w Polsce.

Badania podlegają również kontrolom i audytom w trakcie ich trwania.


Rodzaje badań klinicznych

Badania komercyjne

Sponsorowane przez firmy farmaceutyczne lub producentów wyrobów medycznych. Celem jest rejestracja nowego leku, nowego wskazania terapeutycznego lub technologii medycznej.

Badania niekomercyjne (akademickie)

Prowadzone przez uczelnie medyczne, instytuty badawcze lub jednostki kliniczne. Celem jest rozwój wiedzy medycznej, optymalizacja terapii oraz poprawa standardów leczenia.

Oba rodzaje badań podlegają tym samym rygorystycznym zasadom bezpieczeństwa i nadzoru.


Fazy badań klinicznych

Faza I

ocena bezpieczeństwa i tolerancji oraz ustalenie dawki; mała grupa uczestników pod ścisłym nadzorem medycznym;

Faza II

ocena skuteczności u pacjentów z daną chorobą oraz dalsza analiza bezpieczeństwa; określenie zależności dawka–efekt;

Faza III

potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa w dużej grupie pacjentów; możliwa rejestracja leku po pozytywnym wyniku;

Faza IV

monitorowanie leku po wprowadzeniu na rynek; dalsza ocena bezpieczeństwa i nowe wskazania terapeutyczne.


Poniżej znajdziesz FAQ z odpowiedziami na najczęstsze pytania pacjentów dotyczące udziału w badaniach klinicznych.

Kontakt – CWBK

Masz pytanie dotyczące badań klinicznych? Skontaktuj się z zespołem Centrum Wsparcia Badań Klinicznych.

E-mail: cwbk@gumed.edu.pl
Telefon: +48 58 349 90 24